Choroby irysów PDF Drukuj Email

Już sama nazwa brzmi groźnie, ale proszę się nie obawiać, będzie to dość krótki temat, choć bardzo niewdzięczny i dlatego tu również będę częściowo zaglądać do artykułów z Biuletynu MEIS. Z moich terenowych obserwacji zauważyłem dwie groźne choroby kłączy i dwie mniej groźne choroby liści, ale które mocno oszpecają wygląd całej rośliny. Myślę, że jeżeli zdecydowaliśmy się na uprawę tych pięknych kwiatów to należy poświęcić trochę czasu i zapoznać się nieco bliżej z chorobami, na jakie są narażone tak, by nie być zaskoczonym, gdy zauważymy coś niepokojącego w ich wyglądzie.

1. MOKRA ZGNILIZNA – często nazywana letnią zgnilizną, wywołują ją bakterie Erwinia carotova. W Polsce raczej mało spotykana, ale ostatnie lata z dużą ilością opadów a przy tym i wysoką temperaturą spowodowały, iż możemy ją spotkać częściej niż tylko sporadycznie.

  • OBJAWY – gnijące kłącza i liście u nasady, któremu towarzyszy fetor rozkładającej się marchewki (bardzo charakterystyczny zapach!)
  • WARUNKI ROZWOJOWE CHOROBY – wysoka temperatura powyżej 20*C oraz duża wilgotność powietrza utrzymująca się przez dłuższy czas.
  • ZWALCZANIE – należy wyskrobać do zdrowego kłącza całą zgniłą część, a roślinę po tym zabiegu podlać roztworem chlorku do bielizny lub wapna chlorowanego w ilości 250ml na 10l wody.
  • ZAPOBIEGANIE – można również opryskać zapobiegawczo całą roślinę w/w środkami. Pamiętajmy, by tak sadzić kłącza, aby stworzyć między nimi swobodny przewiew wiatru (ważne: cyrkulacja powietrza). Stare i powiędłe pędy kwiatowe należy usuwać wyłamując je lub wycinając na wysokości około 10 – 15 cm nad ziemią, co powoduje, że odpryskująca w czasie deszczu gleba nie dostaje się na obcięte pędy. W końcu nie dopuszczać do nadmiernego zagęszczenia się samej kępy poprzez terminowe jej przesadzenie na nowe miejsce.

2. ZIMOWA ZGNILIZNA – bardzo groźna choroba, którą wywołuje bakteria Pseudmonas fluorescens. Najczęściej ulegają jej główne kłącza, czyli te kwitnące, na których nam najbardziej zależy, a uszkadzane są zimą przez mróz lub sprężyki i drutowce wiosną.

  • OBJAWY – podobnie jak poprzednio, gnijące kłącza i liście u nasady, któremu towarzyszy fetor rozkładającej się marchewki.
  • WARUNKI ROZWOJOWE CHOROBY – mroźna, bezśnieżna zima, w której mróz uszkadza kłącza. Źle przygotowana rabata pod nasadzenia irysów, zazwyczaj jej lokalizacja jest w miejscu po trawniku, gdzie drutowce najczęściej występują.
  • ZWALCZANIE – oprysk antybiotykiem oraz ziemię wokół roślin podlać środkiem chemicznym przeciw szkodnikom ziemnym. I tak jak w omawianym wyżej przypadku należy wyskrobać do zdrowego kłącza całą zgniłą część, a roślinę po tym zabiegu podlać roztworem chlorku do bielizny lub wapna chlorowanego w ilości 250ml na 10l wody.
  • ZAPOBIEGANIE – przede wszystkim bardzo dobrze przygotowana wcześniej gleba, miejsce po trawniku powinno przejść najpierw zabiegi agrotechniczne np. przedplon lub wymianę gleby na głębokość ok. 0, 50 m. Nowo posadzone kłącza dobrze jest przykryć gałązkami świerkowymi lub agrowłókniną tam gdzie jest tendencja do wypychania kłączy w górę przez mróz.  Polecam zapobiegawczo opryski takimi środkami jak: BENLATE, CAPTAN, PERVICUR. Wiosną po zauważeniu sprężyków można zastosować DIAZOL.


3. GRZYBOWA PLAMISTOŚĆ LIŚCI – najbardziej rozpowszechniona choroba liści, na szczęście nie powoduje ona strat w materiale roślinnym, jedynie wizualnie irysy prezentują się niezbyt okazale.

  • OBJAWY – początkowo ciemnozielone plamy na liściach brunatnieją tworząc brzydkie plamy, które z czasem powiększają się aż liście więdną i zamierają, przez co oszpecają roślinę.
  • WARUNKI ROZWOJOWE CHOROBY – jak sama nazwa wskazuje jej źródłem jest grzyb, który zimuje w obumarłych tkankach liści a więc do swojego rozwoju potrzebuje dużo wilgoci, stanowiska zacienionego i kwaśnej gleby.
  • ZWALCZANIE – systematyczne opryski chemiczne środkami grzybobójczymi stosowane na przemiennie, co drugi oprysk inny środek, najczęściej są to: DITHANE, BENLATE, TOPSIN M, FUNABEN 50 i inne grzybobójcze. Stosować w stężeniu zgodnie z informacjami zawartymi w ulotkach załączonych do każdego środka.
  • ZAPOBIEGANIE – to przede wszystkim terminowa i częsta pielęgnacja, która wzmacnia irysy oraz jak najszybsze ścięcie chorych liści i spalenie ich lub zakopanie, aby nie były źródłem dalszych infekcji. Po drugie właściwe słoneczne stanowisko dla irysów z glebą w odczynie pH minimum 6, 5.

 

4. BAKTERYJNA PLAMISTOŚĆ LIŚCI – bardzo groźna również grzybowa choroba liści, która może doprowadzić do utraty całej rośliny.

  • OBJAWY – Plamy lokują się na całej powierzchni liścia – zielone części często wyglądają tak jakby straciły woskowy nalot i podsiąkły wodą (dobrze widoczne ciemniejsze zabarwienie).
  • WARUNKI ROZWOJOWE CHOROBY – rozwojowi choroby sprzyjają głównie; duża wilgotność powietrza i wysoka temperatura.
  • ZWALCZANIE – tu musimy reagować natychmiast po zauważeniu pierwszych objawów należy wykonać oprysk rośliny MIEDZIANEM.
  • ZAPOBIEGANIE – literatura nic na ten temat nie pisze, ja ze swojego doświadczenia wiem, że mniej chorują irysy posadzone na podwyższonej rabacie z odpowiednią cyrkulacją powietrza miedzy kłączami niż te w zagłębionej i ciasnej rabacie.


Tak w praktycznym przekazie chciałem opowiedzieć o najczęstszych chorobach, na jakie musimy się przygotować przy uprawie irysów. Jak widać na większą skalę nie można hodować irysów bez stosowania chemii, nad czym ubolewam najbardziej. Jednak przy niewielkiej przydomowej rabacie śmiało możemy obejść się bez trucicielskiej chemii zachowując zasady prawidłowego posadzenia irysów i późniejszej ich pielęgnacji, o czym szerzej pisałem w zasadach uprawy irysów.

Literatura:
Biuletyn Specjalny „IRYSY BRÓDKOWE”